रक्सौल, पूर्वी चम्पारण ३१ बैशाख । सामाजिक क्षेत्रमा परिष्कृत हुने प्रवृत्तिलाई सभ्यता र आन्तरिक क्षेत्रमा संस्कृति भनिन्छ। शिल्पकार, कलाकार, डाक्टर, शिक्षक, वैज्ञानिक, माली आदि जस्ता विभिन्न वर्गका मानिसहरूले आफ्नो श्रम र समर्पणलाई रचनात्मक उद्देश्यका लागि प्रयोग गर्छन्। लायन्स क्लब ऑफ रक्सौलका अध्यक्ष संग मिडिया प्रभारी तथा भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक संग मिडिया प्रभारी संग सामाजिक कार्यकर्ता बिमल सर्राफले प्रेससँग यी विचारहरू साझा गरे।
यी व्यक्तिहरूले खस्रोलाई परिष्कृतमा रूपान्तरण गर्छन्। हामी बसेको यो पृथ्वी यसको जन्मको समयमा यस्तो थिएन। यसलाई प्रयास मार्फत आजको सभ्यता अवस्थित भएको आकार दिइएको छ। आफ्नो दृढ संकल्प, कडा परिश्रम र सीप मार्फत, मानिसहरूले यसलाई समतल बनाए, सडकहरू निर्माण गरे, कृषि, पशुपालन, औजार, आगो र सवारी साधनहरूको आविष्कार गरे, र बिस्तारै सामाजिकता, शासन, शिक्षा, औषधि, व्यवसाय, सुरक्षा र सुविधाको जग बसाले। यो मार्ग पछ्याएर मात्र मानवले सृष्टिको मुकुट रत्न हुनुको फाइदा उठाउन सकेको छ।
परिष्करणतर्फको यो प्रवृत्तिलाई मानव मर्यादा र प्रगतिको सार भन्न सकिन्छ। मानवता यस ब्रह्माण्डमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अस्तित्व हो। यसलाई ईश्वर पछि दोस्रो स्थान दिन सकिन्छ। यसलाई परिष्कृत गर्नु यति ठूलो प्रयोग हो कि यसलाई भौतिक प्रगतिको लागि राखिएको जग भन्दा कम महत्त्वको योग्य छैन। प्रकृति जड छ।
भौतिक विज्ञानको कार्य बाह्य संसारमा छरिएका भौतिक सम्पत्ति र अनुकूल परिस्थितिहरू बढाउनु हो। यस प्रयासको उपयोगिता सजिलै बुझ्न सकिन्छ। यसलाई उचित श्रेय दिइएको छ। सबैजना प्रगतिको सीप प्राप्त गर्न चाहन्छन्, र सबैजना सकेसम्म धेरै गर्न प्रयासरत छन्।
यो उपयुक्त र बुद्धिमानी दुवै हो। यहाँ एक मात्र कमजोरी भनेको आत्म-चेतनाको महत्त्व किन बुझिएको छैन? भित्री उत्कृष्टताबाट उत्पन्न हुने फाइदाहरू किन विचार गरिँदैन ? आत्म-सुधारलाई किन बेवास्ता गरिन्छ? प्रगति बाह्य जीवन र बाह्य संसारमा किन सीमित छ? चेतन निर्जीव भन्दा बढी महत्त्वपूर्ण छ भनेर किन मानिएको छैन ? भौतिक विज्ञानले आश्चर्यजनक प्रगति गरेको छ।
तर आत्म-ज्ञान धेरै पछाडि परेको छ। यसले सन्तुलन मात्र कायम राखेको छैन, यसलाई बिगारेको पनि छ। धनसँगै जिम्मेवार दृष्टिकोण पनि विकास गर्नुपर्छ, अन्यथा बाँदरले तरवार समात्यो भने विपत्ति मात्र आउन सक्छ। सबैले गहिरो सोचविचार गर्न आवश्यक छ।
